Harald Heukers, liedjesschrijver

In de editie Tips bij liedjes schrijven, neem ik de Nederlandse singer-songwriter mee met mijn ervaringen tijdens het schrijven van liedjes. Hiermee hoop ik jullie te helpen en door middel van discussies kunnen we veel van elkaar leren. Het eerste onderwerp van editie, wat ik met jullie wil bespreken, is het hanteren van een structuur waarmee je de kwaliteit van je liedjes kan verbeteren. Ik heb dit toegepast en het werkt echt. Je gaat echt anders en verstandiger te werk, streept de slechte dingen weg, je herkent eerder patronen die niet goed bij elkaar passen, etc. Kortom, je gaat effectiever te werk in dezelfde tijd. Niet dat je haast moet hebben bij het schrijven van liedjes, maar als je alleen ‘s avonds naast je werk tijd hebt voor het schrijven van liedjes, dan is het erg nuttig zo’n avond efficiënt te verbruiken. Lange inleiding deze keer, maar goed: het schema

Is structuur wel mogelijk?
Vaak heb ik het gevoel bij het schrijven van liedjes, dat er totaal geen sprake is geweest van enige structuur bij het vormgeven van liedjes, maar onbewust is er zeker structuur geweest. Sterker nog, het cognitieve proces waarin je liedjes maakt is heel erg gebonden aan je persoonlijkheid. Een goede aanrader om een keer te lezen, is het boek Musicofilia van Oliver Sacks. Waar je moet proberen achter te komen, is hoe dit cognitieve leerproces werkt in je hoofd. Als je je hiervan bewust bent, dan kan je de werken aan het scherpen van de randjes.

Aan de andere kant weet ik dat het ook frustrerend kan werken. Het gevoel dat je niet doelgericht, dan wel gestructureerd bezig bent, zorgde er bij mij vaak voor dat ik liedjes niet afmaak, maar dat ik ze ook nooit meer afmaak en dat ze dus blijven liggen en dat ik ze zelfs uiteindelijk weggooi. En daar valt juist wat aan te doen.

Structuur het schrijfproces
Zo vond ik op een site een flowchart met daarin de stappen die je zou moeten doorlopen om tot meer volledige liedjes te komen. Pak dus een A4′tje en schrijf dit schema over (of print het). Dit schema werkt het beste bij instrumentale stukjes. Dit schema helpt je dus om je liedjes meer catchy te maken en te zorgen dat de basisingrediënten erin zitten (refrein, coupletten en een brug).

Stap 1. De creatieve sessie
Houd een creatieve sessie, waarin je loops je melodieën speelt en blijft spelen. Elke keer kan je iets nieuws spelen of jezelf blijven herhalen. Een loop station blijkt een geschikt instrument om dit op te nemen. Het doel van deze stap is het verzamelen van instrumentale ideeën, die later de structuur vormen van jouw liedje.

Stap 2. “Cherry Picking”
De naam zegt het al. Je pikt uit de opname in stap 1 de beste stukjes uit. Dus je pikt er dingen uit die je opvallen, waarvan je het idee hebt: “dit is cool!”.

Stap 3. Tweaken
Hiermee bedoel ik dat je de stukken die je in stap 2 hebt uitgezocht gaat verfijnen en herhaalderlijk gaat spelen. Dit betekent dat je een nieuwe loop krijgt met de beste ideeën uit stap 2.

Stap 4. Structuur creëren
Als het goed is heb je uit voorgaande stappen een beetje door welke stukken het beste kunnen werken voor een refrein en welke stukken voor een brug en coupletten. In dit onderdeel ga je dat juist doen. Je gaat de stukken toewijzen waarvoor ze bestemd zijn en zo heb je ene grove structuur. Hierna moet je het liedje laten liggen, even niets meer meedoen. Zie het als het maken van draadjesvlees. Even laten stoven.

Stap 5. De volgende dag: recording time!
Nu ga je het liedje in z’n geheel opnemen. Dus met de stukken die je in stap 4 hebt gevormd. Na een paar takes moet je een opname hebben die bestaat uit de beste stukken en de beste verhoudingen tussen coupletten en refreinen. Wat je hierin nog moet loslaten is de overgangen, dus de drum fills, baslijnen, etc. Het gaat om de globale structuur.

Stap 6. Finetunen
Speel je opname heel vaak af. Ik zeg: heel vaak! Probeer er op een afstand naar te luisteren, alsof het jouw liedje niet is. Dit is een lastig stuk, maar het is nodig om een objectief oordeel te kunnen ontwikkelen. De lastig lopende stukken in je liedje zal je dan finetunen.

Stap 7. De definitieve opname
Met daarin de verbeteringen uit stap 6 neem je de definitieve versie uit en ga je de overgangen goed finetunen. Daarna laat je het liedje weer even weken.

Stap 8. Luisteren, inzingen en afmixen
Na een paar dagen van ‘radiostilte’ pak je het liedje weer op en ga je de stemmen inzingen en uiteindelijk ga je het afmixen en masteren. Afmixen is een apart proces waarin je o.a. de amplitudes van de verschillende instrumenten separaat afmixt en de dynamiek van je liedje maximaliseert.

Conclusie
Deze stappen helpen mij enorm bij het verbeteren van het schrijfproces. Je dwingt jezelf namelijk om het creatieve procres in je hoofd maximaal te benutten en optimaal op papier te krijgen. Ik ga graag de discussie met jullie aan en hoor graag jullie ervaringen en tips op het gebied van dit proces.